„Biały Dom” w Sycowie. Mało kto zna historię dawnej Cesarskiej Poczty

Budynek powstał w 1887 roku z fundacji księcia Gustawa Petera Birona von Curland i został przeznaczony na cesarską pocztę – tzw. Kaiserliche Postamt. Wzniesiono go w stylu neogotyckim, a jego architektura nawiązuje do zabudowań pobliskiego pałacu Bironów.

Obiekt ma rzut prostokąta, jest dwukondygnacyjny z mieszkalnym poddaszem i podpiwniczeniem. Charakterystycznym elementem bryły są ryzality – środkowy oraz dwa boczne: wyższy od strony zachodniej i niższy od wschodu. Przed wschodnim wysunięty jest balkon z pełną balustradą, który osłania wejście do budynku. Co ciekawe, jak zauważa Edmund Goś, na przedwojennych fotografiach balkonu jeszcze nie było, dlatego do dziś nie jest jasne, kiedy został dobudowany.

Budynek stoi na sztucznie usypanym wale ziemnym przy dawnej fosie. Od południa i zachodu znajdował się niewielki teren ogrodzony murowanym parkanem. Do dziś na skarpie można dostrzec jego pozostałości. Poniżej przepływa natomiast koryto Młyńskiej Wody.

W czasie II wojny światowej obiekt został zniszczony, szczególnie w górnej części z dachem. Po wojnie szybko go odbudowano. Początkowo mieściła się tam siedziba Służby Bezpieczeństwa, a po 1953 roku – prokuratura. W kolejnych latach funkcjonowały tu także różne instytucje państwowe i samorządowe, m.in. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej czy Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.

Przez długi czas w budynku działały również struktury Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej – najpierw Komitet Powiatowy, a następnie Gminny PZPR, który funkcjonował tu do 1989 roku. Na parterze znajdowały się także siedziby organizacji młodzieżowych, m.in. ZSMP i ZHP, a także biuro ZBoWiD. W budynku działał również oddział ZUS. Przez cały okres użytkowania znajdowało się tu także jedno mieszkanie, w którym mieszkała rodzina konserwatora i palacza.

W latach 2014–2015 obiekt przeszedł remont, podczas którego przywrócono elewacji jasny, piaskowy kolor. Dziś „Biały Dom” pełni funkcje społeczne – mieszczą się tu m.in. siedziby Związek Sybiraków oraz Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów, działa także klub seniora, a na parterze znajdują się gabinety lekarskie.

Ciekawostką pozostaje fakt, że mimo długiej historii budynek został wpisany do rejestru zabytków stosunkowo późno – dopiero 20 listopada 1991 roku. Jak podkreśla Edmund Goś, wciąż pozostają też pytania bez odpowiedzi, m.in. dotyczące momentu dobudowania charakterystycznego balkonu.