Zmiana lekarza rodzinnego: kiedy bezpłatnie, a kiedy zapłacisz 80 zł?
Na Dolnym Śląsku lekarze rodzinni sprawują obecnie opiekę nad ponad 2,6 mln pacjentów w przeszło 1000 przychodni zakontraktowanych przez NFZ. To właśnie tam rozpoczyna się większość procesów diagnostycznych i leczniczych. – Z reguły z żadnym lekarzem nie mamy kontaktu tak często jak z lekarzem POZ. To tutaj koncentruje się większość naszego leczenia. Dlatego wybór placówki warto dobrze przemyśleć i złożyć deklarację tam, gdzie mamy np. dobry dojazd lub dostęp do takich świadczeń jak opieka koordynowana – podkreśla Anna Szewczuk-Łebska, rzeczniczka prasowa dolnośląskiego NFZ.
Jak złożyć deklarację wyboru?
Każdy ubezpieczony pacjent ma prawo samodzielnie wybrać swojego lekarza pierwszego kontaktu, pielęgniarkę, a w przypadku kobiet – również położną. Aby formalności stały się faktem, należy złożyć deklarację wyboru:
- Stacjonarnie: bezpośrednio w wybranej przychodni, wypełniając tradycyjny druk.
- Elektronicznie: za pośrednictwem serwisu Internetowe Konto Pacjenta (pacjent.gov.pl). Warto pamiętać, że opcja ta jest dostępna wyłącznie przez przeglądarkę internetową – deklaracji nie złożymy w aplikacji mobilnej mojeIKP.
W przypadku składania wniosku przez IKP wystarczy zalogować się, przejść do zakładki „Moje konto”, a następnie w sekcji „Twoja Podstawowa Opieka Zdrowotna (POZ)” kliknąć „Wypełnij deklarację”, wybrać placówkę oraz konkretne nazwisko personelu medycznego. Do momentu zatwierdzenia przez przychodnię dokument można w każdej chwili anulować.
W ten sam sposób rodzice mogą zgłaszać swoje dzieci – wymaga to jedynie wcześniejszego przełączenia profilu w zakładce „Upoważnienia”. Eksperci NFZ rekomendują zresztą, aby cała rodzina należała do tej samej przychodni. Ułatwia to personelowi całościowe spojrzenie na historię chorób domowników i przyspiesza trafną diagnozę.
Dwa razy bezpłatnie. Kiedy zapłacimy 80 zł?
Pacjent decydujący się na zmianę nie musi podawać żadnego uzasadnienia. Przepisy gwarantują dwie bezpłatne zmiany w danym roku kalendarzowym.
Za trzecią i każdą kolejną modyfikację deklaracji w tym samym roku obowiązuje opłata w wysokości 80 zł. Jest to koszt jednostkowy – oznacza to, że jednoczesna wymiana lekarza, pielęgniarki i położnej przy trzecim podejściu wyniesie łącznie 240 zł.
Z danych dolnośląskiego NFZ wynika, że w 2024 roku na trzeci i kolejny wybór zdecydowało się 1,5 tys. mieszkańców regionu, natomiast w 2025 roku grupa ta wyniosła niespełna 1,3 tys. osób.
Istnieją jednak wyjątki, w których opłata nie zostanie naliczona, nawet jeśli to nasza kolejna zmiana w roku. Zwolnienie przysługuje w przypadku:
- zmiany miejsca zamieszkania,
- zaprzestania pracy przez dotychczasowego lekarza, pielęgniarkę lub położną,
- likwidacji lub zamknięcia dotychczasowej przychodni,
- osiągnięcia pełnoletności przez pacjenta (ukończenie 18. roku życia).
Czas oczekiwania i ewentualne odrzucenie wniosku
Złożona deklaracja powinna zostać zweryfikowana i zaakceptowana przez przychodnię w ciągu 7 dni, zależnie od trybu pracy danej placówki.
Warto jednak wiedzieć, że przychodnia może odmówić przyjęcia nowego pacjenta, na przykład ze względu na wyczerpanie limitów miejsc i przeciążenie personelu. Jeśli placówka w wyznaczonym czasie w ogóle nie podejmie wniosku z systemu teleinformatycznego, deklaracja zostanie odrzucona automatycznie. W razie problemów lub braku odpowiedzi ze strony systemu, pacjent powinien skontaktować się bezpośrednio z rejestracją wybranego ośrodka zdrowia.