Zasiłek pogrzebowy w górę, ale ZUS nie zwróci za wszystko. Za co nie dostaniemy pieniędzy?
Tylko od stycznia do września 2026 roku ZUS wypłacił w całej Polsce blisko 300 tysięcy zasiłków na łączną kwotę ponad 1,8 miliarda złotych. Na samym Dolnym Śląsku w pierwszym półroczu wypłacono ponad 16 tysięcy świadczeń. Średnia kwota wypłaty w tym roku wynosi ok. 6,2 tys. zł. Co więcej, nowa kwota 7 tys. zł będzie co roku w marcu waloryzowana, jeśli inflacja przekroczy 5 procent.
Pomnik i wieńce na własny koszt
Przepisy nie określają zamkniętego katalogu wydatków pogrzebowych, co często rodzi wątpliwości wśród żałobników. Przyjmuje się, że zwrot obejmuje koszty od momentu śmierci do pochowania ciała lub prochów.
ZUS bez problemu uwzględnia rachunki za trumnę, a także oprawę ceremonii religijnej (potwierdzoną przez parafię). Sprawa komplikuje się jednak w przypadku innych, standardowych wydatków.
– Sam rachunek za zakup trumny nie jest wystarczającym dowodem pokrycia wszystkich kosztów pogrzebu. Istnieje bowiem domniemanie, że pozostałe wydatki mogła ponieść inna osoba, która również będzie ubiegać się o zasiłek – tłumaczy Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.
Urzędnicy są bezwzględni w kwestii oprawy florystycznej oraz nagrobków. Zakup kwiatów, wieńców i wiązanek nie jest traktowany jako koszt pogrzebu (gdyby tak było, o zasiłek mógłby wnioskować każdy z gości). Podobnie jest z pomnikiem – jego postawienie nie jest bezpośrednio związane z samym aktem pochówku i często realizowane jest wiele miesięcy po ceremonii.
Pieniądze nie tylko dla rodziny
Warto pamiętać, że o wypłatę zasiłku może wnioskować nie tylko najbliższa rodzina. Pieniądze należą się każdemu, kto faktycznie zorganizował i opłacił pogrzeb.
– Może to być na przykład sąsiad, przyjaciel zmarłego, dom pomocy społecznej, gmina czy pracodawca. Jeżeli za pogrzeb zapłaciła osoba spoza rodziny albo instytucja, zasiłek przysługuje w wysokości udokumentowanych wydatków, ale nie wyższej niż ustawowa kwota 7 tys. zł – wyjaśnia Kowalska-Matis.
Jeśli koszty podzieliło między siebie kilka osób, ZUS wypłaci świadczenie proporcjonalnie do poniesionych i udokumentowanych wydatków.
Ważne terminy i formalności
Zasiłek przysługuje m.in. po śmierci emeryta, rencisty, osoby ubezpieczonej, a także członków ich rodzin. Na złożenie wniosku mamy 12 miesięcy od dnia śmierci. Wyjątkiem są sytuacje niezależne od bliskich (np. późniejsze odnalezienie zwłok) – wtedy rok liczy się od dnia pogrzebu, co trzeba jednak potwierdzić zaświadczeniem z policji lub prokuratury.
Aby otrzymać zwrot, do ZUS należy dostarczyć:
- wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego,
- odpis skrócony aktu zgonu,
- oryginały rachunków dokumentujących koszty,
- dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (jeśli wnioskuje rodzina),
- zaświadczenie płatnika składek o ubezpieczeniu zmarłego w dniu śmierci (nie dotyczy przedsiębiorców).
Co ważne, prawo do zasiłku nie przepada w przypadku przekazania ciała na cele naukowe. Rodzina, opłacając tzw. pogrzeb symboliczny, również może ubiegać się o zwrot poniesionych kosztów na podstawie faktur. Jeśli do śmierci dojdzie za granicą, wniosek można złożyć w Polsce lub w państwie zdarzenia – obowiązuje jednak zasada, że zasiłek można pobrać tylko w jednym kraju.
ŹRÓDŁO: Zakład Ubezpieczeń Społecznych