Kto zapłaci za wybryki z petardami? Komendant policji o odpowiedzialności nieletnich i rodziców [ROZMOWA]

Panie komendancie, w jakich sytuacjach policja może pociągnąć rodziców do odpowiedzialności za dziecko przebywające samotnie na mieście po zmroku?

Samo przebywanie dziecka bez opieki rodziców w miejscu publicznym po zmroku nie jest w Polsce zabronione. Nie ma przepisu, który określałby jedną godzinę, po której osoba niepełnoletnia nie może samodzielnie przebywać poza domem.

Nie oznacza to jednak, że rodzice są zwolnieni z obowiązku sprawowania opieki nad dzieckiem. To na nich spoczywa odpowiedzialność za jego bezpieczeństwo, wychowanie i właściwy nadzór.

Jeżeli policjanci ustalą, że dziecko przebywa bez opieki w okolicznościach zagrażających jego bezpieczeństwu, takim przykładem może być chociażby sytuacja z ostatniego tygodnia, mogą podjąć interwencję. Po ustaleniu danych nieletniego, kontaktują się z rodzicami oraz sprawdzają, czy nie doszło do zaniedbania obowiązków opiekuńczych.

W uzasadnionych przypadkach może mieć zastosowanie art. 106 Kodeksu wykroczeń, który przewiduje odpowiedzialność osoby mającej obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, jeżeli dopuszcza ona do przebywania tej osoby w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka.

W przypadku poważnych zaniedbań opiekuńczych policjanci mogą również przekazać informacje do sądu rodzinnego, który oceni sytuację dziecka i sposób wykonywania władzy rodzicielskiej.

Zatem z jakimi karami finansowymi oraz prawnymi muszą liczyć się opiekunowie, gdy ich nieletnie dziecko zostanie zatrzymane na rzucaniu petardami w miejscach publicznych?

Przede wszystkim należy podkreślić, że rodzice nie otrzymują automatycznie mandatu za wykroczenie popełnione przez swoje dziecko. Odpowiedzialność zależy od okoliczności konkretnego zdarzenia.

Rzucanie petardami w miejscach publicznych, szczególnie w kierunku innych osób, pojazdów czy budynków, może stanowić naruszenie kilku przepisów Kodeksu wykroczeń, w tym:

• Art. 51 § 1 k.w. – zakłócanie spokoju, porządku publicznego lub spoczynku nocnego.
• Art. 51 § 2 k.w.- zakłócanie spokoju lub porządku publicznego, jeżeli czyn ma charakter chuligański.
• Art. 83 § 1 k.w. – nieostrożne obchodzenie się z materiałami wybuchowymi lub łatwo zapalnymi albo naruszanie przepisów dotyczących ich wyrobu, sprzedaży, przechowywania, używania lub przewożenia.

Jeżeli zachowanie nieletniego świadczy o braku właściwego nadzoru, policjanci mogą skierować informację do sądu rodzinnego.

Rodzice mogą również ponosić odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone przez dziecko, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki tej odpowiedzialności.

Proszę wyjaśnić, jak dokładnie wyglądają policyjne procedury w momencie ujęcia małoletniego rzucającego środkami pirotechnicznymi i kiedy sprawa obligatoryjnie trafia do sądu rodzinnego?

W pierwszej kolejności policjanci podejmują działania mające na celu przerwanie niebezpiecznego zachowania i zapewnienie bezpieczeństwa osobom znajdującym się w pobliżu. Następnie ustalają tożsamość nieletniego, zabezpieczają materiał dowodowy oraz wyjaśniają okoliczności zdarzenia.

Następnie wzywają rodziców lub opiekunów prawnych, aby przeprowadzić niezbędne czynności z udziałem nieletniego w ich obecności.. Podczas tych czynności ustalają między innymi przebieg zdarzenia, sposób wejścia w posiadanie wyrobów pirotechnicznych oraz udział innych osób. W zależności od charakteru czynu i wieku sprawcy zgromadzone materiały zostają przekazane do sądu rodzinnego, który podejmie decyzję o dalszym postępowaniu wobec nieletniego.

Sąd rodzinny może zastosować środki wychowawcze, takie jak upomnienie, zobowiązanie do określonego zachowania, nadzór rodziców lub kuratora, a w poważniejszych przypadkach skierowanie do odpowiedniej placówki.

A kto pokrywa koszty ewentualnych zniszczeń samochodów czy elewacji, jeśli sprawcą uszkodzeń od petardy jest osoba poniżej 18. roku życia?

W przypadku uszkodzenia samochodu, elewacji budynku lub innego mienia osoba poszkodowana ma prawo dochodzić naprawienia szkody.

Odpowiedzialność finansowa zależy przede wszystkim od wieku sprawcy i okoliczności zdarzenia.

W takim przypadku zastosowanie mogą mieć przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności osoby zobowiązanej do nadzoru. Oznacza to, że koszty naprawy zniszczonego mienia mogą obciążyć rodziców. Odpowiedzialność zależy od ustalonych okoliczności i przepisów prawa.

Czy może Pan wyjaśnić, jak zmienia się kwalifikacja prawna i policyjna procedura, gdy rzucona przez nieletniego petarda rani przypadkowego przechodnia i powoduje uszczerbek na jego zdrowiu?

W takiej sytuacji mamy do czynienia ze znacznie poważniejszym zdarzeniem. Nie chodzi już wyłącznie o zakłócanie porządku publicznego, ale przede wszystkim o zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia drugiego człowieka.

W zależności od okoliczności zdarzenia mogą mieć zastosowanie przepisy Kodeksu karnego:

• Art. 157 k.k. – spowodowanie naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia.
• Art. 156 k.k. – spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
• Art. 160 k.k. – narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Jeżeli sprawcą jest osoba, która ukończyła 13 lat, ale nie ukończyła 17 lat, sprawa co do zasady rozpatrywana jest na podstawie przepisów dotyczących nieletnich, z uwzględnieniem szczególnych wyjątków przewidzianych w Kodeksie karnym.

Kto ponosi odpowiedzialność finansową za koszty leczenia, rehabilitacji, ewentualne renty i zadośćuczynienia dla ofiary? Czy ten ciężar w całości spada na rodziców?

Jeżeli w wyniku rzucenia petardy druga osoba dozna obrażeń ciała, może dochodzić nie tylko zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji, ale również zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Odpowiedzialność zależy od wieku dziecka, okoliczności zdarzenia oraz tego, czy rodzicom można przypisać zaniedbanie obowiązków związanych z nadzorem. O zakresie odpowiedzialności i wysokości należnych świadczeń rozstrzyga właściwy sąd.

Od jakiego wieku nieletni sprawca, który celowo lub z głupoty spowoduje ciężkie obrażenia ciała u innej osoby, może odpowiadać przed sądem na takich samych zasadach jak osoba dorosła?

Zasadą jest, że odpowiedzialność karna na podstawie Kodeksu karnego rozpoczyna się po ukończeniu 17. roku życia. Przepisy przewidują jednak sytuację, w której to można pociągnąć do odpowiedzialności 15-latka za najpoważniejsze przestępstwa wymieniona w przepisach. Wśród nich znajduje się umyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Proszę też powiedzieć, co grozi osobom sprzedającym nieletnim materiały pirotechniczne?

Sprzedaż wyrobów pirotechnicznych osobom niepełnoletnim jest zabroniona. Sprzedawca ma obowiązek przestrzegać ograniczeń wiekowych dotyczących określonych wyrobów pirotechnicznych i weryfikować pełnoletność nabywcy zgodnie z przepisami.

Osoba sprzedająca niepełnoletnim wyroby pirotechniczne wyłączone spod koncesjonowania podlega karze grzywny, ograniczenia wolności,pozbawienia wolności do 2 lat.

Szczególnie ważne jest również ustalenie, skąd nieletni uzyskał dostęp do materiałów pirotechnicznych. Nie zawsze bowiem pochodzą one z bezpośredniego zakupu. Mogą zostać przekazane przez inne osoby, w tym dorosłych.

Z naszej rozmowy wynika jasno, że konsekwencje chuligańskich wybryków ponoszą nie tylko dzieci, ale i dorośli. Co w takim razie musi wybrzmieć najmocniej, by uświadomić rodzicom powagę sytuacji?

Chcemy wyraźnie podkreślić, że rzucanie petardami w miejscach publicznych, w kierunku przechodniów, samochodów czy budynków nie jest niewinną zabawą. Takie zachowanie może doprowadzić do poważnych obrażeń ciała, trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet utraty życia.

Duża odpowiedzialność spoczywa również na rodzicach. Powinni wiedzieć, gdzie przebywają ich dzieci, z kim spędzają czas i w jaki sposób korzystają z czasu wolnego. Szczególnie niepokojące są sytuacje, w których bardzo młode osoby mają dostęp do materiałów pirotechnicznych i wykorzystują je w sposób zagrażający sobie i innym.

Rodzice muszą mieć świadomość, że niebezpieczne zachowanie dziecka może skutkować nie tylko postępowaniem przed sądem rodzinnym, ale również poważnymi konsekwencjami finansowymi.

Nie ma przyzwolenia na zachowania, które zagrażają bezpieczeństwu mieszkańców. Każde takie zdarzenie jest przez policjantów oceniane indywidualnie, a wobec osób naruszających przepisy podejmowane są działania przewidziane prawem.

Z doświadczenia wiemy, że w okresie sylwestrowym dochodzi do wielu niebezpiecznych zdarzeń związanych z używaniem wyrobów pirotechnicznych, w wyniku których osoby tracą palce u dłoni czy innych obrażeń ciała. Tym bardziej niepokojące są sytuacje, w których po takie wyroby sięgają osoby nieletnie, często niezdające sobie sprawy z zagrożenia, jakim są petardy.

Dziękuję za rozmowę.